wtorek, 16 czerwca 2026

IACTE

 Życie jest życiem, jakiekolwiek by nie było


Artykuł należy do serii "Nie długość się liczy" #20


„Czy wiesz, gdzie jesteś? – szeptał mrok. – Czy wiesz, kiedy jesteś? Czy wiesz, kim jesteś? Czy wiesz, czy w ogóle jesteś?”

Indianin Luis, Podążający za Cieniem, pół-Cayuga, pół Francuz, przeniesiony zostaje ze swojego dobrze znanego świata do rzeczywistości przeczącej zdrowemu rozsądkowi. Okazuje się, że Luis nie jest prawdziwym człowiekiem, lecz urzeczywistnionym snem. Grupa Ziemian-kolonistów rozbiła się na odległej planecie i stawia czoło jednemu z pozostałych załogantów, niejakiemu Saint-Pierce’owi. Luis, powołany do życia w niezwykłym miejscu zwanym Grotą Snów, ma być tropicielem idealnym – tylko będzie w stanie znaleźć kryjówkę przeciwnika. Oto istota z krwi i kości powstała w tytułowym IACTE, miejscu nieograniczonego potencjału, wzmocnionej probabilistyki, pierwowzorze późniejszego „Skoliodoi” z „Innych pieśni”.

Jacek Dukaj tłumaczy pod koniec opowiadania, czym właściwie jest IACTE i jak to możliwe, że taki byt jak Podążający za Cieniem w ogóle zaistniał. Nie jest to jednak najistotniejsze. To, co ważne w tym opowiadaniu to afirmacja samego istnienia, nawet nie życia – lecz właśnie istnienia. Dukaj idzie tropem klasyków – znajdziemy tu nawiązania do „Robota” Adama Wiśniewskiego-Snerga, którym czytamy o „śnie jego uwagi” a także do „Solaris” Stanisława Lema i słynnym oceanie wszechmożliwości. „Wszyscyśmy unoszeni falami entropii” – jak mówi jeden z bohaterów opowiadania. Jednak nawet pogodzeni z tym, że ostatecznie spłoniemy w jej palenisku, czujemy instynktownie, że nasze istnienie jest istotne. Tak czuje Luis, który wie, że powstał przypadkiem i trafił do absurdalnego w swoim rozumieniu świata, ale i tak chce w nim trwać niezależnie od otaczającej go rzeczywistości, która regularnie mu tego odmawia. Robi to samo, co Adrian z „Irrehaare”.

„IACTE” moim zdaniem nie należy do czołówki opowiadań Jacka Dukaja. Napisał wiele ciekawszych tekstów. Ten jednak jest pierwociną jego idei z późniejszych dzieł. Znać warto.


Tytuł: IACTE
Autor: Jacek Dukaj
Rok pierwszej publikacji: 1997
Miejsce pierwszej publikacji: Wizje Alternatywne 2; Zysk i S-ka, 1997
Inne publikacje: W kraju niewiernych, 2000, supernowa; W kraju niewiernych, 2008, WL

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz