Pięć flakoników

Mała ciekawostka

Artykuł należy do cyklu „XX lat Biblioteki grozy wydawnictwa C&T”. Odcinek dziewiętnasty.

A to już trzecia pozycja autorstwa M. R. Jamesa w cyklu „Biblioteka grozy”. Tym razem nie zbiór opowiadań, lecz pojedyncza nowelka. Grozy tu nie ma – mamy do czynienia raczej z baśniową historyjką przeznaczoną dla młodszego czytelnika. 

„The Five Jars” pochodzi z późniejszego okresu niż zbiory opowiadań – nowelka ukazała się dopiero w 1922 roku. Młody mężczyzna idzie na spacer do lasu i zaczyna dostrzegać rzeczy niedostępne zwykłym śmiertelnikom. Wiedziony niewytłumaczalnymi odgłosami i wrażeniami wzrokowymi znajduje starą skrzynkę zakopaną w ziemi. W środku – pięć tytułowych flakoników opisanych trochę jak w „Alicji w Krainie Czarów”. Pierwszy na uszy, drugi na oczy, trzeci na język, czwarty na czoło, piąty na tors – magiczne płyny ukryte w buteleczkach, używane w odpowiednich odstępach czasu poszerzają percepcję rzeczywistości. Narrator zaczyna rozumieć mowę zwierząt, dostrzega społeczeństwo Małych Ludzi (zapewne faerie z celtyckich podań), widzi przeszłe zdarzenia, i tak dalej. Jakieś dziwne istoty utkane z dymu próbują jednak ukraść skrzynkę z flakonikami – nasz bohater staje do walki u boku Małych Ludzi.

Opowieści o duchach

Nie do końca duchy

Artykuł należy do cyklu „XX lat Biblioteki grozy wydawnictwa C&T”. Odcinek dwunasty.

Przed nami drugi tom opowiadań jednego z najbardziej znanych autorów „ghost stories” z początku dwudziestego wieku. „Opowieści starego antykwariusza” wydane zostały na samym początku „Biblioteki grozy” wydawnictwa C&T i zawierały teksty z lat 1904-1911. Dziś czytamy opowiadania późniejsze – wydane między rokiem 1919 i 1930. I nadal mamy do czynienia z „opowieściami o duchach” najwyższej próby – nawet jeśli są to nie do końca „duchy”.

Tytuł zbioru to po prostu „Opowieści o duchach” – i tyle. Tekstów jest piętnaście – pochodzą ze zbiorów „A Thin Ghost and Others” (1919) oraz „A Warning to the Curious and Other Ghost Stories” (1925) a także z kilku magazynów grozy z lat dwudziestych. W zasadzie mógłbym powtórzyć wszystko to, co pisałem przy okazji „Opowieści starego antykwariusza”. Historie Jamesa są dość schematyczne – najczęściej mamy do czynienia z jakimś właśnie antykwariuszem, historykiem, bibliofilem czy kronikarzem, który wyjeżdża (zwykle na urlop) w pewno nie znane sobie miejsce w Anglii. Jest to miejsce oddalone od wielkiego miasta, czas mija tam zdecydowanie wolniej i zazwyczaj stoi tam jakaś katedra/kościół z położoną nieopodal plebanią i często w wydarzenia zamieszany jest jakiś miejscowy reprezentant duchowieństwa. W omawianym dziś tomie mamy zdecydowanie więcej nawiązań właśnie do zagadnień obrządku religijnego – z pełnym poszanowaniem i wiedzą na jego temat. W sumie nic dziwnego, wszak Montague Rhodes James był duchownym ewangelickim.

Opowieści starego antykwariusza

Recenzja została przygotowana we współpracy z Carpe Noctem i tam pierwotnie opublikowana.

Artykuł należy do cyklu "XX lat Biblioteki Grozy wydawnictwa C&T". Odcinek drugi,

Opowieści starego antykwariusza wydawnictwa C&T to wybór piętnastu opowiadań grozy Montague Rhodesa Jamesa. Wszystkie opowiadania pochodzą z dwóch tomów wydanych w 1904 roku (Ghost Stories of an Antiquary) i w 1911 (More Ghost Stories of an Antiquary), które stanowią prawdziwą klasykę gatunku. Według znawców tematu, autor jest jednym z najważniejszych twórców opowiadań grozy, a dokładnie podgatunku określanego jako ghost stories. Dobór opowiadań jest znakomity i po zakończeniu jednego opowiadania, łapałem się na tym, że czytam od razu drugie. Czym są opowieści o duchach M. R. Jamesa?

Po pierwsze – wszystkie opowiadania łączy postać narratora, antykwariusza, który bliżej nam się nie przedstawia. Siedzimy u niego przy herbacie, sięga on po swe zakurzone już woluminy i opowiada nam co ciekawsze historie. Rzadko spotykam taki sposób narracji – antykwariusz jest kreatorem całego świata przedstawionego i jego władcą. W najmniej oczekiwanym momencie (gdy już wejdziemy w historię, zapomnimy o tym, że ktoś nam to opowiada i zaczynamy patrzeć oczyma bohatera opowiadania) kieruje opowieść na inne tory, ucina ją z zapowiedzią, że nie czas odkrywać wszystkie karty, lub zwyczajnie dodaje do wszystkiego swój subiektywny komentarz. Antykwariusz to alter ego samego Jamesa, który czytywał swoim gościom te opowiadania przy kominku w czasie Świąt. Świetne.