niedziela, 22 listopada 2026

Czarne oceany

Informacja jest wszystkim


„Czarne oceany” miały ponoć ponad 1300 stron, kiedy trafiły do redakcji. Po odchudzeniu i przepisaniu fragmentów zostało mniej więcej o połowę mniej. Nie wiem, czy to prawda, tak niesie wieść internetowa. Jeśli jednak tak było, to Jacek Dukaj po prostu lubi narracyjny i ideowy barok, a pod koniec XX wieku, kiedy pisał „Czarne oceany”, był chyba na fali wznoszącej.

O fabule powinno być krótko, ale w tym przypadku może być trudno. W drugiej połowie XXI wieku różnice w rozwoju między poszczególnymi regionami świata pogłębiły się jeszcze bardziej. Kraje szeroko pojętego „Zachodu” dosłownie zatrzymały ewolucję ludzkiego gatunku – poprzez genowe „rzeźbienie” jeszcze w łonie matki (a właściwie w zewnętrznych „inkubach”) możemy mieć dziecko o wymarzonym fenotypie. Jednocześnie w krajach mniej rozwiniętych nadal działa dobór naturalny, „Darwin w zenicie”. Rozpowszechniła się cybertechnologia – wszczepki, implanty elektroniczne, automatyczni sieciowi „asystenci” – brakuje tylko AI w naszym dzisiejszym rozumieniu. Powstała Nowa Etykieta (NEti), szczegółowo regulująca każdą relację międzyludzką. Chcesz umówić się na randkę z nowo poznaną kobietą – musisz najpierw wysłać do niej pismo przez prawników, aby uniknąć potencjalnych pozwów o nękanie, krzywe spojrzenia, nie takie słowo lub gest. Wielkie farmy serwerów pilnują bezpieczeństwa ekonomicznego wykonując automatycznie miliony transakcji finansowych w imieniu korporacji prywatnych i państwowych. Wojna tradycyjna jest całkowicie nieopłacalna, więc kraje toczą ze sobą Wojny Ekonomiczne za pomocą superkomputerów. Prawdopodobnie już niedługo (o czym za chwilę) rozpocznie się zupełnie nowy rodzaj wojen. Wszystkim rządzi prawo i ekonomia, a informacja jest najważniejszym kapitałem.

czwartek, 19 listopada 2026

Ghost Rider

Jazda po bandzie


Recenzja powstała przy współpracy z portalem Esensja i została tam pierwotnie zamieszczona.

Garth Ennis polaryzuje. Mnie co prawda nie, ale wiem, że są czytelnicy, którzy w jego twórczości widzą mokre sny rubasznego wujka w średnim wieku, szukającego kontrowersji na siłę. Trudno właściwie zaprzeczyć tego rodzaju odczuciom – większość jego fabuł jest bardzo „edgy” i jedzie po bandzie niczym Ghost Rider na swym piekielnym motocyklu. A skoro o demonie zemsty mowa – jego przygody w wersji Ennisa powinny chyba polaryzować podwójnie. 

Podwójna dawka Ghost Ridera po „ennisowemu” to dwie sześcioodcinkowe historie z 2006 i 2007 roku, zebrane w Polsce przez Egmont w jednym albumie z cyklu „Marvel Limited”. Największy polski wydawca publikuje w nim przede wszystkim te komiksy, które wyróżniają się mocno sferą graficzną – niech „Nick Fury. Agent SHIELD” lub „Przedwieczni” będą jednymi z przykładów. Dokładnie to samo dotyczy omawianego dziś „Ghost Ridera” – zwariowane i lekko przesadzone pomysły Gartha Ennisa obrazuje Clayton Crain, grafik znany z „Wojny o Mesjasza”. To nie jest po prostu rysunek, to graficzna eksplozja czerpiąca swą siłę z faktu, że w głównej mierze tworzona jest w komputerze.  A Ennis napisał owe dwie historie tak, aby Crain miał naprawdę wielkie pole do popisu.

wtorek, 17 listopada 2026

Opowieści grabarza. W poszukiwaniu Wielkiej Księgi

Krok za krokiem


Recenzja powstała przy współpracy z portalem Esensja i została tam pierwotnie zamieszczona.

Grabarz Józef powraca. Na tegorocznym Międzynarodowym Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi miała miejsce premiera siódmego tomu „Opowieści grabarza” pod tytułem „W poszukiwaniu Wielkiej Księgi”. Piotr „Śmiechosław” Wojciechowski zaprasza na kolejną wyprawę do świata pełnego umowności i prostych prawd o życiu jednocześnie.

Sam autor powiedział mi, że jest to najprawdopodobniej najdziwniejszy komiks, jaki stworzył. Fabuła jest prosta – grabarz Józef zbiera jabłka w sadzie ze swoim Aniołem Stróżem. Gdy znajdują pewną mapę prowadzącą do tajemniczej Wielkiej Księgi (rozrysowaną na wielkim dwustronicowym kadrze z zaznaczonymi przystankami po drodze) postanawiają ruszyć w drogę. I tak wędrujemy z nimi przez ponad trzydzieści stron komiksu – zadajemy pytania o sens tejże wędrówki, nie oczekując żadnych odpowiedzi, albo tylko udając, że nam na nich zależy. Wędrówka ta od samego początku jest bardzo symboliczna – bo uczymy się podczas niej, że o wiele ważniejsze od jej celu jest to, w jaki sposób wędrujemy.

niedziela, 15 listopada 2026

Superman. Człowiek ze stali. Tom 1

Uczłowieczanie Supermana


Recenzja powstała przy współpracy z portalem Esensja i została tam pierwotnie zamieszczona.

Egmont i Mucha wydają od czasu do czasu albumy, które u starych, oddanych fanów TM-Semic budzą nostalgię i przymus posiadania nowego wydania. We wrześniu tego roku ukazał się pierwszy tom „Człowieka ze Stali”, czyli opowieść o początkach pokryzysowej wersji Supermana. Rzecz przełomowa – a dla fanów komiksu amerykańskiego zdecydowanie obowiązkowa.

„Kryzys na nieskończonych ziemiach” z 1986 roku uporządkował uniwersum DC i w miejsce wielu alternatywnych rzeczywistości powołał jedną. Tę dokładnie jedyną, która przetrwała w nienaruszonej postaci aż do 2005 roku, czyli do wydarzeń „Nieskończonego kryzysu”. Dwie dekady jednolitego, konsekwentnie prowadzonego kontinuum uznawane są przez wielu fanów za najlepsze w historii wydawnictwa – to z nich czerpało nasze TM-Semic w latach dziewięćdziesiątych. W roku 1986 wiał potężny wiatr zmian – w wydanym niedawno „Uniwersum DC według Alana Moore’a” znajdziemy symboliczne pożegnanie Supermana odchodzącej wówczas epoki. Genialna historia „Co się stało z człowiekiem jutra”, opublikowana w ostatnich numerach dwóch wydawanych wówczas serii z Supermanem („Superman” i „Action Comics”), podsumowała Srebrną i Brązową Erę oraz dokonała ich ostatecznego zamknięcia. Mamy lato 1986 roku – uniwersum DC, jakie wszyscy znali, przestało istnieć.

piątek, 13 listopada 2026

Aguerre w świcie

Cóż poradzić przeciwko nieskończoności?

Artykuł należy do serii "Nie długość się liczy" #27


„Kim jesteśmy, jeśli nie tragarzami-eunuchami? Miliony, o, miliardy na pewno. Dają nam w zamian te fortuny, proszę, kto broni kupić planetę, wyhodować miasto, ogłosić się królem – czy to jest kres naszych możliwości? Sens bycia xenotykiem? Bo ja potrafię wyobrazić sobie więcej…”

Mikropowieść „Aguerre w świcie” po raz pierwszy ukazała się w „Wizjach alternatywnych” z 2001 roku. Jeśli myślicie, że opowiadania z „W kraju niewiernych” były trudne i miały wysoki próg wejścia dla czytelnika, to omawiany dziś tekst wydać się wam może po prostu niezrozumiały. Nie ma co udawać, „Aguerre w świcie” to wczesny, „postludzki” Dukaj na pełnej – nie biorący jeńców, nie dający taryfy ulgowej i nie szukający poklasku. „Postludzki” – bo to pierwsza opowieść (po niej będzie jeszcze chociażby „Extensa” i „Perfekcyjna niedoskonałość”) o istotach, które przekroczyły barierę człowieczeństwa i stały się nadludźmi.

wtorek, 10 listopada 2026

Dróżnik

Dickens by night

Artykuł należy do cyklu „XX lat Biblioteki grozy wydawnictwa C&T”. Odcinek trzydziesty szósty.

A teraz w cyklu „Biblioteka Grozy” przyszła pora na najsłynniejsze chyba nazwisko, które nie jest powszechnie kojarzone z literaturą, jaką w owym cyklu najczęściej czytamy. Charles Dickens to „Klub Pickwicka”, „Oliver Twist” czy „Wielkie nadzieje” – grozę w bardzo familijnym wydaniu w najsłynniejszych utworach znaleźć możemy przede wszystkim w „Opowieści wigilijnej”. Jaką znajdziemy w „Dróżniku” wydanym przez C&T?

Zaryzykuję stwierdzenie, że bardzo podobną do tej ze wspomnianej wyżej „Opowieści wigilijnej”. Duchy nawiedzające Ebenezera Scrooge’a straszą bowiem bardzo umownie, a celem noweli nie jest wzbudzenie niepokoju, lecz przekazanie pewnego morału i życiowej mądrości. Jednak według biografa Johna Forstera, Charles Dickens miał swego rodzaju obsesję na punkcie zjawisk nadprzyrodzonych. Od małego słuchał opowieści na dobranoc, w których jego niania co jakiś czas przywoływała postać „Kapitana Mordercy”. Dickens wspominał, że bał się często tych opowieści, ale nie umiał tego swojej opiekunce wytłumaczyć. Niezła niania, „niania braci Grimm”.

niedziela, 8 listopada 2026

Powers. Tom 1

New York Powers Department


Recenzja powstała przy współpracy z portalem Esensja i została tam pierwotnie zamieszczona.

Superbohaterowie działają w większości przypadków poza prawem. Policja przymyka oko na ich działania – lepiej, żeby peleryniarze załatwiali swoje sprawy w swoim własnym mikroświecie. Na początku XXI wieku Brian Michael Bendis i Michael Avon Oeming wpadli na pomysł fabuły, w której te dwa światy wchodzą ze sobą w bardzo silną interakcję.

Seria „Powers” wystartowała w kwietniu 2000 roku pod egidą Image Comics. Jej głównymi bohaterami są policjanci, żyjący w świecie, w którym superbohaterstwo jest na porządku dziennym. Metaludzie noszą tu miano „Powers”, nie obowiązują ich nieformalne komiksowe prawa Marvela i DC Comics, mówiące o niezabijaniu swoich przeciwników. To realistyczne założenie przysparza sporo roboty policji, w tym detektywowi Christianowi Walkerowi. Wielki, mocno zbudowany typ, wyglądający jakby sam dopiero co ściągnął jakiś kolorowy kostium, ma nową partnerkę – wygadaną, energiczną, pewną siebie Deenę Pilgrim. Ich pierwszą wspólną sprawą będzie morderstwo ulubionej superbohaterki Ameryki – Retro Girl. Jakim cudem ta superkobieta została pozbawiona życia? Komu się to udało?