Artykuł należy do cyklu „XX lat Biblioteki grozy wydawnictwa C&T”. Odcinek dwudziesty ósmy.
„Osobliwe zdarzenia” to drugi i na razie ostatni zbiór opowiadań Josepha Sheridana le Fanu w „Bibliotece grozy” wydawnictwa C & T (pierwszym był „Duch pani Crowl”). Siedem tekstów z pierwszej połowy dziewiętnastego wieku nie będzie zapewne prostą lekturą dla wszystkich miłośników grozy, wszak pochodzą one niemal z tego samego okresu co dokonania Edgara Alana Poego. Mimo wszystko warto spróbować.
Pierwsze, króciutkie opowiadanie pod tytułem „Duch i nastawiacz kości” to w gruncie rzeczy anegdota z kilkoma odniesieniami do irlandzkiego folkloru sprzed dwustu lat. Proste, niezbyt zapadające w pamięć i jedno z najstarszych opowiadań Le Fanu jest „gotykiem po irlandzku”. Może wydawać się głupiutkie i mocno archaiczne – i oczywiście takie jest, lecz wydaje się konieczne, jako wprowadzenie do ważniejszych tekstów.
„Tajemnicza historia irlandzkiej hrabiny” jest pierwszą, uproszczoną wersją jednego z najsłynniejszych dzieł Le Fanu, czyli „Wuja Silasa”. Podobnie jak „Rozdział z dziejów pewnej rodziny z Hrabstwa Tyrone” porusza problem dawnych rodzinnych waśni, nierozwiązanych starych problemów i demonów przeszłości powracających po latach. Historia rodzinna niedająca spokoju potomkom nie straszy bezpośrednio – jest raczej nośnikiem wielkiej międzypokoleniowej traumy, która nie chce odejść. „Laura, Srebrny Dzwoneczek” i „Martwy Zakrystian” to powroty do irlandzkiego folkloru mocno zaprawionego gotykiem (podobnie zresztą jak wszystkie teksty z „Osobliwych zdarzeń”). Przesąd, rytuał i lokalna legenda nie dają się oddzielić od prozaicznej egzystencji – tutaj właśnie literatura gotycka przypomina, że jest wiecznie żywa. Głównie z powodów bardzo przyziemnych – niezagojonych ran psychologicznych, zadawnionych kłótni, nieusuwalnego poczucia winy.
„Prawdziwa opowieść o nawiedzonym domu” eksploruje zagadnienie pamięci i krwawej historii rodzinnej całkowicie bezpośrednio. Jest przy tym całkowicie przewrotne – pozostawia nie tylko narratora, ale i czytelnika w stanie permanentnej niepewności. Czy dom jest naprawdę nawiedzony? A może wszystko, czego doświadczają bohaterowie jest tylko echem ich własnej przeszłości? „Duchy” pojawiają się wszędzie tam, gdzie zawiodła zwyczajna ludzka dobroć i uczciwość. Gdzie zamieciono coś pod dywan, przemilczano i próbowano o tym zapomnieć.
Najlepszym opowiadaniem zbioru jest chyba „Osobliwe zdarzenie z życia malarza Schalkena” dotykające tematu nieszczęśliwej miłości i niechcianej, wymuszonej powinności wobec rodziny. Pojawia się w niej jedna z najbardziej przerażających istot w twórczości Le Fanu a w zasadzie uosobiony archetyp. W każdym z opowiadań „Osobliwych zdarzeń” znajdziemy centralną demoniczną postać, której samo tylko pojawienie się budzi niewytłumaczalną grozę. Namolny kuzyn, konkurent do ręki ukochanej, zazdrosna była żona niech będą przykładami podobnych do siebie, nawiedzających postaci. Podobnych – co ciekawe – również fizycznie. Są to zazwyczaj wysokie, chude, ubrane na czarno, mroczne i dziwnie poruszające się persony rozsiewające aurę zagrożenia już samym wyglądem.
Le Fanu pisze o grzechach przeszłości, z których nikt się nie wyspowiadał i ich nie odpokutował. Potrzebne są egzorcyzmy, ale takie, które każdy sam może odprawić na sobie.
Tytuł: Osobliwe zdarzenia
Autor: Joseph Sheridan Le Fanu
Tłumaczenie: Ewa Horodyska
Wydawnictwo: C&T
Rok wydania: 2017
Liczba stron: 176
Wydanie: I
ISBN: 9788374703536
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz